Kiedy wiatr na soplach gra

 

Obejrzyj zimowe krajobrazy na reprodukcjach obrazów wybitnych malarzy

V. van Gogh - Pejzaż ze śniegiem

C. Monet - Sroka

P. Bruegel - Myśliwi na śniegu

Posłuchaj piosenki o zimie

Biała dama, sroga zima

1.Biała dama, sroga zima

Białym puchem świat okryła,

Zamieniła wodę w sople,

Błyszczą w słońcu srebrne krople.

Płatki śniegu tańczą lekko,

Opadają cicho, miękko,

Drzewa mają czapy białe

I puszyste, śnieżne szale.

R:Biała dama, sroga zima

Śniegiem ziemię otuliła.

Sroga zima, biała dama

Mrozem straszy nas od rana.(bis)

2.Sroga zima, biała dama

Mrozem straszy nas od rana,

Ale mróz to nie przeszkoda,

By z kuligiem gnać przez pola.

Ciepłe buty, czapka, szalik,

Można się na śniegu bawić.

Sanki, łyżwy oraz narty

Rozgrzewają nie na żarty.

Dopasuj rytmy do podanych przysłów ludowych

Posłuchajcie utworu „Walc łyżwiarzy”

A teraz utwór Claude Debussy - Tańczący śnieg

Kompozytor w utworze "namalował" dźwiękami wirujące płatki śniegu

Robert Schumann - Baśń zimowa

Na koniec jeszcze raz zaśpiewaj piosenkę "Biała dama, sroga zima"

Spotkanie przy choince, przy cichej kolędzie...

 

Posłuchajcie piosenki o choince

Choinka

1.Kiedy gościsz w naszych domach,

choinko zielona,

Wszystko lepsze i piękniejsze

staje się dokoła.

Jest zaklęta w twoich igłach

jakaś moc krzepiąca,

która grzeje nasze serca

jak promienic słońca.

 

Refren: Choinko, choinko

z lasu zielonego,

zawsze cię witamy

jak kogoś drogiego.

 

2. Przy choince dobro kwitnie,

wszelka złość topnieje,

w blasku świateł kolorowych

rodzą się nadzieje.

Jesteś naszym drzewkiem szczęścia,

symbolem radości,

każdy pragnie cię, choinko,

jak najdłużej gościć.

W okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku na wielu wsiach polskich można spotkać kolędników. Chodzą oni od domu do domu przebrani za różne postacie: anioły, królów, Heroda, diabła, wronia, śmierć. Śpiewają znane pastorałki i kolędy, a w zamian za życzenia i piosenki domownicy obdarowują ich świątecznymi smakołykami. Odwiedziny kolędników są zawsze wyczekiwane przez gospodarzy, uznaje się bowiem, że przynoszą szczęście. A tak kolędnicy witają się z gospodarzami:

Kukułeczka zakukała,

Pięknie nas tu przywitała.

Przyszliśmy tu po kolędzie,

Niechaj wam smutno nie będzie.

A czy będzie. czy nie będzie.

Kolędować zwyczaj wszędzie.

Zaśpiewaj pastorałkę Gore gwiazda Jezusowi, podkreślając głosem radosny nastrój utworu

Gore gwiazda Jezusowi

1.Gore gwiazda Jezusowi w obłoku, w obłoku,

Józef z Panną asystują przy boku, przy boku.

 

Refren: Hojże ino dyna, dyna,

narodził się Bóg — dziecina —

w Betlejem, w Betlejem.

 

2. Wól i osioł w parze służą przy żłobie, przy żłobie,

huczą, buczą delikatnej osobie, osobie.

 

3. Pastuszkowie w podarunki przybiegli, przybiegli,

w koło szopę o północy oblegli, oblegli.

Na koniec posłuchajcie kolędy wykonywanej przez chór

Zimowe opowieści - Dziadek do orzechów

 Balet Dziadek do orzechów powstał na motywach opowiadania niemieckiego pisarza Ernsta Hoffmanna Historia o dziadku do orzechów. Piękną muzykę do niego napisał rosyjski kompozytor Piotr Czajkowski. Akcja rozgrywa się w Wigilię Bożego Narodzenia w domu Klary. Jest ona, oprócz dziadka do orzechów, główną bohaterką utworu. Dziewczynka z niecierpliwością oczekuje momentu rozdania prezentów. Najpiękniejszą niespodzianką okazuje się figurka drewnianego dziadka do orzechów, która od razu przypada jej do gustu. Klara nie rozstaje się z dziadkiem ani przez chwilę, nawet swojemu bratu niechętnie pożycza przyrząd do rozłupywania orzechów.

Klara trzymająca dziadka do orzechów

Zmęczona zabawą i wrażeniami świątecznego wieczoru Klara zasypia pod choinką, ale kiedy zegar głośno wybija północ, dziewczynka budzi się i spostrzega, że wokół niej dzieją się niesamowite rzeczy. Oto armia ołowianych żołnierzyków ożywa i pod dowództwem dziadka do orzechów zaczyna walczyć ze złowrogim Mysikrólem i jego oddziałem myszy.

Bitwa Myszek z Żołnierzykami

Klara, widząc przyjaciela w niebezpieczeństwie, pokonuje w sobie strach i dzielnie staje w obronie dziadka do orzechów. Walka kończy się zwycięstwem żołnierzy. Szczęśliwa dziewczynka rzuca się na szyję dziadkowi do orzechów i wyznaje mu miłość. W tym momencie drewniana figurka przemienia się w pięknego księcia. To moc uczucia sprawiła, że zły czar rzucony na niego przez Mysikróla przestał działać.

Książę ogłasza Klarę swoją narzeczoną i prowadzi ją do bajkowej Krainy Słodyczy. Ich przewodnikiem po tym fantastycznym miejscu jest Wieszczka Cukrowa. Wyczarowuje dla nich cukierkową ucztę, na której różne odczarowane postacie popisują się uroczystymi tańcami. 

Taniec Wieszczki Cukrowej

Klara jest zachwycona i szczęśliwa, ale oto wszystko znika... Dziewczynka budzi się w fotelu, ściskając w ramionach drewnianą figurkę dziadka do orzechów.

Walc kwiatów

Tańczymy poloneza

 

Polskie pieśni historyczne

 Mazurek Dąbrowskiego do dziś towarzyszy Polakom w chwilach ważnych i uroczystych. Zastanów się, kiedy najczęściej możesz usłyszeć ten utwór?

 

W lipcu 1797 roku, we włoskim miasteczku Reggio Emilia [czyt. redżio] Józef Wybicki napisał Pieśń Lgionów Polskich we Włoszech z myślą o uroczystości pożegnalnej, zorganizowanej z okazji odchodzących z miasta polskich legionistów. Za muzykę pieśni posłużyła autorowi melodia ludowego mazurka, którą sam dostosował do tekstu. Pieśń Wybickiego od pierwszego jej wykonania zapadła żołnierzom głęboko w serca. Słowa utworu potęgowały ich wiarę w nieśmiertelność ojczyzny i dawały nadzieję na odzyskanie niepodległości. Drogą do zwycięstwa prowadzić miał ich dzielny wódz.

Juliusz Kossak Jan Henryk Dąbrowski

Marsz, marsz, Dąbrowski,

Z ziemi włoskiej do Polski!

Za twoim przewodem

Złączym się z narodem.

Niebawem utwór stał się popularny i w naszym kraju, gdzie śpiewano go jako pieśń narodową na ulicach miast i w arystokratycznych salonach. Nie istniał jeszcze wtedy w powszechnym użyciu zapis pieśni, więc przekazywano ją sobie drogą ustną, co przyczyniało się czasem do zmiany słów lub dokładania całkiem nowych strof, np. powszechnie przyjął się zwrot „Jeszcze Polska nie zginęła” zamiast — jak napisał Wybicki — „Jeszcze Polska nie umarła”. Z czasem pieśń nazwano Mazurkiem Dąbrowskiego.

Od początku swojego istnienia utwór pomagał Polakom przetrwać najtrudniejsze chwile w dziejach naszej ojczyzny, dawał nadzieję, wiarę i zaufanie w lepszą przyszłość. Pieśń niejednokrotnie rozbrzmiewała na polach bitew i szlakach przemarszu wojsk, dodawała też siły i odwagi uczestnikom manifestacji patriotycznych. Motyw melodii Mazurka Dąbrowskiego rozpoznać można też w utworach wielu kompozytorów, np. Karola Kurpińskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Fryderyka Chopina. W 1927 roku pieśń oficjalnie uznano za polski hymn państwowy. Obowiązujący tekst hymnu i jego zapis nutowy zawiera ustawa sejmowa z 31 stycznia 1980 roku.

Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie

W Będominie na Kaszubach, w szlacheckim dworku, w którym urodził się Józef Wybicki, znajduje się dziś Muzeum Hymnu Narodowego. W miejscu tym zgromadzono między innymi pamiątki po twórcy pieśni oraz innych wybitnych postaciach z jego epoki, a także dokumenty ukazujące genezę powstania i historię Mazurka Dąbrowskiego.

Zaśpiewaj polski hymn narodowy, zachowując jego uroczysty charakter i przyjmując właściwą postawę.

Mazurek Dąbrowskiego

1. Jeszcze Polska nie zginęła,

Kiedy my żyjemy.

Co nam obca przemoc wzięła,

Szablą odbierzemy.

 

Marsz, marsz, Dąbrowski,

Z ziemi włoskiej do Polski!

Za twoim przewodem

Złączym się z narodem.

 

2. Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,

Będziem Polakami,

Dał nam przykład Bonaparte,

Jak zwyciężać mamy.

 

3. Jak Czarniecki do Poznania

Po szwedzkim zaborze,

Dla ojczyzny ratowania

Wrócim się przez morze.

 

4. Już tam ojciec do swej Basi

Mówi zapłakany:

„Słuchaj jeno, pono nasi

Biją w tarabany.”

Pieśń wojskowa Przybyli ułani pod okienko powstała w 1914 roku. Tekst do melodii ludowej, opartej na rytmie krakowiaka, napisał Feliks Gwiżdż, oficer 4 Pułku Piechoty Legionów Polskich (jego członków zwano „czwartakami”). Autor ułożył kilka pierwszych zwrotek, pozostałe dopisali sami żołnierze. Wesoła melodia i sielankowy charakter pieśni sprawiły, że była ona bardzo popularna w okresie I wojny światowej. Pozwalała na chwilę zapomnieć o dramatycznych wydarzeniach i przykrych bitewnych obrazach.

Wojciech Kossak, U studni

Zaśpiewaj pieśń Przybyli ułani pod okienko.

Przybyli ułani pod okienko

l. Przybyli ułani pod okienko. (bis)

Pukają, wołają: „Puść, panienko!” (bis)

 

2. „Przyszliśmy tu poić nasze konie, (bis)

Za nami piechoty cale błonie". (bis)

 

3. „O Jezu, a cóż to za wojacy?” (bis)

„Otwieraj, nie bój się, to czwartacy". (bis)

 

4.„OJezu, a dokąd Bóg prowadzi” (bis)

„Warszawę odwiedzić byśmy radzi”. (bis)

Polonez - taniec polski

 

Przeczytajcie tekst wiersza Wandy Chotomskiej, która poprowadzi nas polonezem przez „złotą polską jesień”.

 

Polonezem wchodzą drzewa w polską jesień,

śpiew tej ziemi w swoich liściach każde niesie.

Przez ogrody, przez aleje i przez pole

idą brzozy idą klony i topole.

A te klony ustroiły się bogato,

a te brzozy wplotły w warkocz babie lato.

Idą wiązy, idą buki i jesiony,

szczerym złotem wyzłocone po korony.

Koralami zaświeciła jarzębina,

dąb żołędzie do gałęzi poprzypinał.

Idą drzewa - słońce w liściach każde niesie,

polonezem wchodzą drzewa w polską jesień.

                                          Wanda Chotomska

Polonez to polski taniec narodowy. Wywodzi się z ludowego tańca zwanego „chodzonym" i szlacheckiego „pieszego". Dzięki wytworności, elegancji i dostojności kroków oraz figur tanecznych polonez zawitał na dwór królewski i stał się modnym tańcem towarzyskim na wielu dworach europejskich. Nazwa polonez wywodzi się z języka francuskiego la dance polonaise [czyt. la dans polonez], co oznacza taniec polski. Termin taniec polski został zastąpiony nazwą polonez pod koniec XVIII wieku. Poloneza tańczy się w parach, w metrum trójdzielnym, w umiarkowanym tempie. Oto jego charakterystyczny rytm:

Michał Kleofas Ogiński w swoim dziele Polonez a-moli Pożegnanie Ojczyzny nadał polonezowi artystyczny charakter.

Inni kompozytorzy którzy pisali polonezy to min.: Karol Kurpiński, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Henryk Wieniawski, Wojciech Ki1ar. Niektóre z tych utworów przeznaczone były wyłącznie do słuchania, inne stanowiły tańce sceniczne w operze, balecie lub filmie.

Fryderyk Chopin skomponował Poloneza As-dur w 1842 roku. To jeden z najbardziej znanych utworów kompozytora. Dzieło zaliczane
jest do „perełek" fortepianowej wirtuozerii, ponieważ artysta wykorzystuje w nim zakres niemal całej klawiatury instrumentu. Jeden ze znawców muzyki tak wypowiedział się o tej kompozycji: Wszystko, co pod względem b1asku, dostojeństwa, siły i entuzjazmu tkwi w polonezie - zostało w arcydziele tym, wyrażone w sposób najbardziej porywający z moż1iwych.

Słuchając piosenki „Polonez tańczmy” zwódźcie uwagę na charakterystyczne jego cechy

Poloneza tańczmy

1.Od pokoleń w naszym kraju

Poloneza wszyscy znają,

Taniec piękny, uroczysty,

Polskim sercom jakże bliski.

Taniec piękny, uroczysty,

Polskim sercom jakże bliski.

 

Ref.Poloneza tańczmy szumnie,

Poloneza tańczmy godnie,

Tańczmy dziarsko, zamaszyście,

Tańczmy dumnie i swobodnie.

Polonezem powitamy

Gości miłych, gości zacnych.

 

2.Z dawien dawna, w naszym kraju

W dobrym tonie i zwyczaju

Jest zaczynać polonezem

Każde ważne wydarzenie.

Zaczynamy polonezem

Każde ważne wydarzenie.

MUZYKA OPOWIADA

 Temat: Muzyka opowiada.

Posłuchajcie na początek piosenki

 ŚWIAT MUZYKĄ MALOWANY

1.Muzyką można, jak pędzla muśnięciem,

tworzyć portrety, malować pejzaże:
pogodne niebo i chmury deszczowe,
zielone lasy i złociste plaże.

Muzyką można malować marzenia
i świat zwyczajny, co czeka za drzwiami,
muzyką można powiedzieć tak wiele
o innych ludziach i o sobie samym.

R:Świat muzyką malowany,
melodyjna barw paleta,
świat melodią opisany
to nasz tęczowa planeta.

2.Muzyką można opisać lot trzmiela,
radość poranka i smutek rozstania,
muzyką można wyrazić najlepiej
te nadzwyczajne i zwykłe doznania.

Muzyką można otworzyć jak kluczem,
drzwi do krainy uśmiechu i baśni,
muzyką można najpiękniej, najlepiej
łagodzić spory, konflikty i waśnie.

Kompozytorzy potrafią opowiedzieć niezwykłe historie, ukazać piękne krajobrazy albo wyrazić głębokie uczucia i emocje, posługując się wyłącznie dźwiękami. W jaki sposób, twoim zdaniem, można opowiadać i ilustrować za pomocą dźwięków płynących z różnych instrumentów?

Lot trzmiela

 Utwór Lot trzmiela pochodzi z opery Bajka o carze Sałtanie, którą napisał znany rosyjski kompozytor Nikołaj Rimski-Korsakow. Artysta przedstawił swoją muzyczną opowieść, czerpiąc fabułę z tekstu wiersza Aleksandra Puszkina o takim samym tytule. Jest to historia Gwidona, który był synem cara Sałtana. Jako niemowlę, na skutek intryg i pod­stępów ciotek, wraz z matką został wrzucony w beczce do morza. Na szczęście fale doniosły ich do wybrzeża bezludnej wyspy Bujan, gdzie osiedlili się, a carewicz wyrastał na mężnego młodzieńca. Gwidon wciąż jednak marzył, by zobaczyć rodzinny kraj i poznać swojego ojca. Nie było to jednak możliwe. Pewnego dnia carewicz uratował łabędzia przed drapieżnym sępem. Nie wiedział, że to zaklęta w ptaka księżniczka, która uciekała przed złym czarodziejem. Łabędzica w podziękowaniu wyczarowała niezwykłe miasto, którym od tej pory rządzili Gwidon i jego matka. Sprawiła też, że jej wybawca zamienił się w trzmiela, by w tej postaci móc dotrzeć przez morze do pałacu cara. Historia kończy się szczę1iwie, gdyż sułtan dowiedział się o złych uczynkach swoich szwagierek, przybył na wyspę i połączył się z rodziną. Przestał działać też zły czar i łabędzica zamieniła się w piękną księżniczkę, z którą Gwidon związał swój los.

 

Mikołaj Rimski-Korssakow - Lot trzmiela

 

Wesoły wieśniak

Warto poznać utwór Wesoły wieśniak wybitnego niemieckiego kompozytora Roberta Schumanna [czyt. szumana] . Muzyczny obrazek pochodzi ze zbioru miniatur fortepianowych Album dla młodzieży op. 68. Ponieważ miniatura muzyczna jest drobnym utworem instrumentalnym, tak i ten utwór ukazuje krótką scenkę, której bohaterem jest człowiek czerpiący radość z uroków wiejskiego życia. Słuchając utworu, ma się wrażenie, że wieśniak wiedzie pogodny i beztroski żywot w zgodzie z naturą i prawami przyrody.  Dzieło kompozytora cieszy się do dziś popularnością nie tylko wśród młodych instrumentalistów. Jego melodię  można często usłyszeć np. w animowanych filmach dla dzieci.

 

Robert Schumann - Wesoły wieśniak

 

Łabędź

 Utwór francuskiego kompozytora Camiile’a Saint-Saensa [czyt. kamila sens ansa] to jedna z najpiękniejszych ilustracyjnych miniatur zawartych w zbiorze Karnawał zwierząt . Artysta swoje 14-częściowe dzieło, które nazywał „Fantazją zoologiczną", napisał na różne składy instru­mentów i w muzyczny żartobliwy sposób przestawił zwierzęta, np. Lwa, kury, żółwie, kangury, słonia. W całym cyklu wyjątkiem jest tylko utwór Łabędź, kompozycja pełna wdzięku i dostojeństwa, która jako jedyna mogła być publicznie wykonywana za życia kompozytora. Cóż takiego wyjątkowego jest w tej miniaturze? Spróbujcie odkryć to sami słuchając utworu. Wyobraźcie sobie tafię wody i spokojnie pływającego po niej łabędzia.

Camille Saint-Saens - Łabędź

A teraqz jeszcze raz zaśpiewajcie piosenkę Świat muzyką malowany, która znajduje się na początku!